 |
| ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA |
Viêm da cơ địa là một căn bệnh không xa lạ với người Việt Nam, gây
ngứa ngáy, khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công tác. Bệnh rất dễ
nhiễm trùng, ảnh hưởng đến thận, suy giảm chức năng thận. Bệnh không gây
nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng khó chữa lành, thời gian chữa
trị kéo dài, hay tái phát. Viêm da cơ địa nằm trong số những bệnh chưa
có cách điều trị triệt để.
Môi trường, di truyền, thức ăn và tâm lý
Viêm da cơ địa là bệnh tái phát mãn tính, gây ngứa. Thương tổn da là
các sẩn lichen hóa. Người lớn và thanh thiếu niên thường thấy xuất hiện ở
các vùng nếp gấp khuỷu, khoeo, cổ, trán vùng da quanh mắt, xung quanh
mí mắt, chàm núm vú. Trẻ em thường có biểu hiện những mụn nước ở má. Khi
trẻ biết bò, tổn thương hay xuất hiện ở đầu gối.
Bệnh gồm ba nguyên nhân chính là môi trường, di truyền và dị ứng thức
ăn. Ôi nhiễm, bụi bặm, lông súc vật, len, lông vũ, v…v… đều có thể dẫn
đến bệnh. Gene di truyền là một trong những nguyên nhân khá quan trọng.
Một số thống kê cho thấy 60% người lớn bị viêm da cơ địa sẽ có con bị
viêm da cơ địa. Nếu cả cha và mẹ đều bị viêm da cơ địa, xác suất con
cũng mắc cơ địa chiếm 80%. Nếu cha hoặc mẹ bị viêm da cơ địa, khả năng
con mắc chiếm 59%. Một số thức ăn như trứng, hạt dẻ, sữa bò, bột mì, cá
đậu, thịt gà, v…v… cũng là nguyên nhân gây bệnh.
Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng là một điều đáng lưu ý. Những người mắc
bệnh nếu luôn căng thẳng, khó chịu, gặp nhiều trắc trở trong công việc,
dẫn đến stress, bệnh càng nặng và khó chữa.
Biểu hiện đa dạng
Viêm da cơ địa có nhiều biểu hiện khác nhau. Các bác sỹ không tìm
được hình ảnh lâm sàng riêng biệt hoặc xét nghiệm để chuẩn đoán. Chỉ có
thể dựa vào một số tiêu chuẩn đưa ra tại “Hội nghị về Tiêu chuẩn Chẩn
đoán Viêm da cơ địa” ở Anh để chẩn đoán như ngứa ngáy, trẻ nhỏ tổn
thương chàm ở mặt, người lớn tổn thương lichen hóa ở nếp gấp, viêm da
mãn tính hoặc tái phát mãn tính, có tiền sử cá nhân hoặc gia đình bị
bệnh cơ địa (hen, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa).
Ngoài ra còn có các tiêu chuẩn phụ như khô da, vảy cá, dày đường chỉ
bàn tay, dày sừng nang long, IgE/ huyết thanh tăng, dễ nhiễm trùng da
(đặc biệt tụ cầu vàng, HSV), viêm da bàn tay, bàn chân, chàm núm vú,
viêm môi, viêm kết mạc tái phát, nếp Nennie-Morgan, giác mạc hình chop,
đục giác mạc dưới mạng bọc trước, quầng thâm quanh mắt, mặt nhợt hoặ đỏ,
vảy phấn Alba, ngứa khi ra mồ hôi, không chịu được len và chất hòa tan
lipid, to quanh nang lông, dị ứng thức ăn, chứng da vẽ nổi trắng, tiến
triển bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường.
Những người mắc bệnh luôn bị mặc cảm tâm lý, vì bệnh luôn gây khó
chịu, ngứa ngáy và mất thẩm mỹ, ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt cuộc
sống, nhất là những người làm các công việc ngoại giao, môi trường tiếp
xúc rộng.
Cổ điển – Lâu và khó
Bệnh viêm da cơ địa đến nay vẫn được điều trị theo hai loại gồm thuốc
tại chỗ và thuốc toàn thân. Thuốc điều trị tại chỗ chính là corticoid.
Trẻ nhỏ dùng loại hoạt tính yếu như hydrocortisone 1–2,5%. Người lớn và
thanh thiếu niên dùng hoạt tính vừa như triamciholone.
Ngoài ra còn có các loại khác như dung dịch đắp Jarish, nước thuốc
tím 1/5000 (dùng cho thương tổn cấp tính, tiết dịch), thuốc ẩm da (urea
10%, petrolatum, kem chứa > 50% lactic acid, v…v… đối với vùng da
khô), thuốc bong vẩy dùng cho tổn thương da dày (mỡ Goudron, Ichthyol,
Salicyle), FK 506 (Tacrolimus) 0,03-0,3 (rất tốt đối với viêm da dị ứng
loại nặng nhưng hay gây kích ứng da, dãn mạch), Ascoycin (có tác dụng
tương tự FK 506 nhưng ít độc).
Viêm da dị ứng theo điều trị thuốc toàn thân dùng kháng histamine
tổng hợp. Kháng sinh hay dùng là Penincilin bán tổng hợp, thế hệ một của
Cephalosporin, Erythromycin, Quinolones, Minocyline (thời gian dùng 10 –
14 ngày), corticoide (nhưng loại này vì có nhiều tác dụng phụ nên chỉ
dùng trong đợt bùng phát của bệnh mà nguyên nhân có thể biết rõ (ví dụ
do dị nguyên tiếp xúc).
Ngoài ra còn một số loại thuốc khác như thuốc điều hòa miễn dịch
Interferon gamma, thymopentin, gamma globulin, cyclosporine. Riêng loại
này có tác dụng phụ và đắt chỉ nên dùng với những bệnh nhân nặng. Ngừng
thuốc bệnh sẽ tái phát.
Phương pháp điều trị cổ điển khiến cho bệnh nhân khó chịu vì luôn
phải bôi thuốc, khó khăn khi mặc quần áo. Có những loại thuốc khi bôi
xong da đỏ rát. Điều quan trọng là người bệnh luôn phải gắn liền với
thuốc. Ngừng thuốc, bệnh tái phát rất nhanh. Đặc biệt, chữa bệnh cổ điển
gây thiếu thẩm mỹ, cản trở công việc sinh hoạt.
Hiện đại – Nhanh và dễ
Trên thế giới người ta đã sử dụng PUVA để điều trị các bệnh về da từ
hơn 20 năm nay. PUVA là phương pháp sử dụng tia cực tím thông qua hai
tác động chính có tác dụng chữa hiệu quả với bệnh vẩy nến. Không dừng ở
đó, PUVA còn tỏ ra hữu hiệu với bệnh viêm da cơ địa và nhiều bệnh khác
nữa. Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu cơ chế làm việc của
phương pháp không độc hại, không gây phản ứng phụ PUVA.
Tia cực tím làm thay đổi kích thước của thymidine làm nghẽn quá trình
nhân lên và sao chép của ADN. Vì thế, nó kháng lại quá trình tăng sinh
tế bào của các bệnh lymphome da. Tia cực tím phổ hẹp (TLO1) thông qua tế
bào miễn dịch (tế bào lymphoT) ức chế đặc hiệu các dị nguyên, thủ phạm
gây ra các bệnh da dị ứng. Phương pháp này có tác dụng nhanh và hiệu quả
hơn phương pháp điều trị kinh điển.
Không phải bôi thuốc, duy trì hiệu quả lâu dài, từ 6 tháng đến 3 năm
là lý do khiến ngành y trên thế giới vĩnh biệt phương pháp kinh điển để
đến với phương pháp PUVA. Điều trị bệnh bằng phương pháp này, người bệnh
cảm thấy thoải mái, tự tin vì không ảnh hưởng đến công tác và sinh
hoạt. PUVA, thực tế cho thấy, mang lại tâm lý vui vẻ cho người bệnh, một
trong những nhân tố quan trong góp phần vào quá trình sớm lành bệnh.
Hiện nay, Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội áp dụng phương pháp PUVA điều
trị bệnh về da nói chung, và bệnh vảy nến, bệnh viêm da dị ứng nói
riêng.
Phương pháp PUVA không chỉ có hiệu quả đối với bệnh viêm da cơ địa mà
còn đem lại kết quả khả quan đối với các loại bệnh về da khác như vẩy
nến Pelade (rụng tóc thành đám), lichen phẳng, bệnh chàm cơ địa, viêm da
thần kinh, sẩn ngứa nội sinh và ngoại sinh, bạch biến, lymphomasT, v…v…
ĐỌC THÊM
NHỮNG CÁCH ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA HIỆU QUẢ
